- Ana sayfa
- Karot sözlüğü
- 43 terim
Karot sözlüğü
Karot ve beton kesme işlerinde geçen terimlerin kısa tanımları. Ustayla, mühendisle ya da yönetimle konuşurken aynı dili kullanmak için.
A
- Agrega
- Betonun hacminin büyük bölümünü oluşturan kum, çakıl ve kırma taş. En büyük agrega boyutu, karot numune çapının seçiminde belirleyicidir. Agrega boyutu büyüdükçe numunenin temsil gücü için gereken çap da büyür.Bkz. Beton sınıfı (C25/30 vb.), TS EN 12504-1
- Asmolen
- Nervürlü döşemelerde beton hacmini azaltan ve hafifleten, nervürler arasına yerleştirilen boşluk elemanı. Asmolen döşemede delik, nervür aralarına denk getirilir. Asmolen hafif bir gövdeden oluşur; delik nervür aralarına denk getirildiğinde donatı kesilmez.Bkz. Döşeme, Donatı tarama
B
- Beton sınıfı (C25/30 vb.)
- Betonun karakteristik silindir ve küp basınç dayanımını MPa olarak gösteren sınıfı. C25/30 gibi ifadeler, laboratuvar deneyiyle karşılaştırılarak değerlendirilir. Eski binalarda sınıf belgesiz olabilir; bu yüzden karot numunesiyle gerçek değer ölçülür.Bkz. Karot deneyi (basınç dayanımı), Agrega
- Briket
- Çimento ve agregadan üretilen, içi boşluklu ya da dolu duvar bloku. Tuğladan sert ama betonarmeden yumuşaktır; karotla kolay delinir. Boşluklu briketlerde deliğin iç boşluğa denk gelmesi ucun sapmasına neden olabilir.Bkz. Tuğla dolgu, Gazbeton
D
- Davlumbaz
- Mutfakta pişirme dumanını ve kokuyu emip dışarı ileten havalandırma cihazı. Konutta Ø 125–200 mm, endüstriyel mutfakta Ø 200–300 mm ve üzeri çıkış deliği gerekir. Davlumbaz çıkışı genellikle cihazın flanş ölçüsüne göre belirlenir.Bkz. Şaft, Tesisat kılıfı
- Derz
- Beton zeminde çatlamayı kontrol altına almak için bilinçli açılan ince kesik. Yeni dökülmüş betonda belirli aralıklarla ve zemin kesme makinesiyle açılır. Derz, zeminin gelişigüzel çatlamak yerine kontrollü çatlamasını sağlar.Bkz. Dilatasyon derzi, Zemin kesme makinesi
- Dilatasyon derzi
- Isı ve oturma kaynaklı hareketleri karşılamak için yapı bloklarını ayıran, elastik dolguyla kapatılan boşluk. Kesilerek yeniden açılması ya da onarılması gerekebilir. Bu derzler bina boyunca kesintisiz uzanır ve içi ses, su ve ısı hareketine göre kapatılır.Bkz. Derz, Sızdırmazlık
- Donatı
- Betonarmenin içindeki, çekme ve kesme kuvvetlerini karşılayan nervürlü çelik çubuk ve etriyeler. Delme ve kesmede rastlanan en önemli engeldir. Taşıyıcı elemanlarda donatıyı kesmek kesit kaybı yarattığından delik yeri taramayla belirlenir.Bkz. Donatı tarama, Paspayı, Kolon
- Donatı tarama
- Betonun içindeki donatı ve gömülü boruların yerini elektromanyetik donatı tarayıcısıyla bulma işlemi. Röntgen değildir; delik yerini donatılar arasında seçmek için delme öncesi yapılır. Sonuçlar boya ya da tebeşirle yüzeye işaretlenir.Bkz. Donatı, Paspayı, Statik proje
- Döşeme
- Katlar arasındaki yatay yapı elemanı. Tesisat ve şaft geçişleri için çoğu zaman karotla delinir; altındaki kiriş hattı ve gömülü borular önceden kontrol edilir. Döşemede delik, nervür ve kiriş hattının dışında kalacak şekilde planlanır.Bkz. Asmolen, Kiriş, Şaft
- Duvar testeresi
- Duvara ankrajlı bir ray üzerinde ilerleyen elmas diskli kesme makinesi. Kapı, pencere ve geniş boşluklarda düz, temiz kesim yapar; yaklaşık 50–70 cm derinliğe kadar uygundur.Bkz. Elmas halat (tel) kesme, Segment, Perde beton
E
- Elmas halat (tel) kesme
- Elmas boncuklu çelik halatın betonu çevreleyip tahrik makinesiyle çekilerek kesmesi yöntemi. Çok kalın perde, temel ve kütle betonlarda duvar testeresinin yetmediği yerde kullanılır. Halat, geçiş delikleri önce karotla açıldıktan sonra kütlenin çevresinden geçirilir.Bkz. Duvar testeresi, Kırıcı (kırım), Perde beton
- Elmas uç
- Çelik gövdeye bağlı elmas segmentlerden oluşan kesici uç. Elmas, betonu ve agregayı aşındırarak keser; uç çapı açılacak deliğin çapını belirler. Aşındığında yenilenir; kör uç hem süreyi uzatır hem de delik kenarını bozar.Bkz. Segment, Karot, Karot motoru
- Epoksi
- İki bileşenli, sertleşince yüksek yapışma ve dayanım sağlayan reçine. Kimyasal ankrajda ve beton onarımında yapıştırıcı olarak kullanılır. Karışım oranı ve sertleşme süresi üreticinin talimatına göre uygulanmalıdır; aksi hâlde bağlantı gücü düşebilir.Bkz. Kimyasal ankraj, Filiz ekimi
F
- Filiz ekimi
- Mevcut betona delik açıp içine kimyasal ankrajla donatı çubuğu yerleştirerek yeni betonarme elemana bağlantı sağlama işlemi. Ek kolon, perde ve döşeme işlerinde kullanılır. Filiz çubuğunun çapı, boyu ve delik derinliği mühendisin projesine göre belirlenir.Bkz. Kimyasal ankraj, Epoksi, Donatı
G
- Gazbeton
- Hafif, gözenekli ve yalıtımı yüksek bir duvar malzemesi. Yumuşak olduğundan karot hızlı çalışır; kuru ya da sulu yöntemle delinebilir. Delik çevresi gözenekli olduğundan boru montajında uygun dolgu ve sızdırmazlık malzemesi gerekir.Bkz. Tuğla dolgu, Briket, Kuru karot
K
- Karot
- Elmas uçlu, içi boş silindirik bir uçla beton, tuğla ya da taşta temiz ve yuvarlak delik açma yöntemi. Delikten çıkan silindir parçaya da karot denir ve laboratuvarda test edilebilir.Bkz. Karotçu, Elmas uç, Karot numunesi
- Karot deneyi (basınç dayanımı)
- Karot numunesinin laboratuvarda pres altında kırılarak basınç dayanımının ölçüldüğü deney. Sonuç, betonun sınıfı ve bina performansı değerlendirmesinde kullanılır. Deney, standartlara uygun hazırlanmış numunelerle yetkili bir deney laboratuvarında yapılır.Bkz. Karot numunesi, Beton sınıfı (C25/30 vb.), TS EN 12504-1
- Karot motoru
- Karot ucunu döndüren elektrikli güç ünitesi. Çapa göre devir ve tork ayarlanır; büyük çaplarda daha düşük devir ve yüksek tork kullanılır. Motor su ya da hava soğutmalı olabilir ve sabit bir ayağa takılır.Bkz. Elmas uç, Sehpa (kolon)
- Karot numunesi
- Mevcut betonarme elemandan karotla çıkarılan silindir beton parçası. Laboratuvarda basınç dayanımı deneyine tabi tutularak betonun gerçek dayanımı ölçülür. Numune çoğunlukla Ø 100 mm çapında alınır ve etiketlenerek laboratuvara gönderilir.Bkz. Karot deneyi (basınç dayanımı), TS EN 12504-1, Kentsel dönüşüm
- Karotçu
- Karot makinesiyle beton ve duvarlarda delik açan, gerektiğinde numune alan saha ekibi. İşin içinde tarama, işaretleme, su ve toz kontrolü ile temizlik de bulunur. İşi hem konutlarda hem şantiye ve işyerlerinde yürütür.Bkz. Karot, Sulu karot, Donatı tarama
- Kentsel dönüşüm
- Riskli yapıların yenilenmesi ya da güçlendirilmesi süreci. Risk tespitinde betonun gerçek dayanımı karot numuneleriyle belirlenir; sonucu mühendis yorumlar. Süreç başvuru, risk tespiti ve yetkili kuruluş değerlendirmeleriyle yürür; sonucu ilgili mühendis raporlar.Bkz. Karot numunesi, Statik proje
- Kırıcı (kırım)
- Betonun darbeli kırıcı makineyle parçalanması. Kesme gerekmeyen sökümlerde tercih edilir; toz, gürültü ve titreşimi kontrol altında tutmak için kontrollü yapılır. Kırıcıyla donatı açığa çıkar ve yüzey dağınık kalır; düz kenar gerekiyorsa önce kesim yapılır.Bkz. Duvar testeresi, Elmas halat (tel) kesme
- Kimyasal ankraj
- Delinen deliğe özel yapıştırıcı enjekte edilip çubuk ya da dişli saplama yerleştirilerek yapılan bağlantı. Mekanik ankrajdan farklı olarak yükü yapıştırıcı ile betona aktarır. Delik temizliği tutunma kapasitesi açısından kritiktir; toz ve su kalmamalıdır.Bkz. Filiz ekimi, Epoksi
- Kiriş
- Döşeme yüklerini kolonlara aktaran yatay betonarme taşıyıcı eleman. Orta bölge ve mesnet bölgeleri farklı davranır; delme için mühendis onayı gerekir. Kirişin alt ve üst bölgelerinde yoğun donatı bulunduğundan delik yeri ve çapı özenle seçilir.Bkz. Kolon, Döşeme, Statik proje
- Koaksiyel baca
- Bir borunun içinde diğerinin bulunduğu, atık gazı atarken yanma havasını da alan 60/100 tipi baca. Yoğuşmalı kombilerde yaygındır ve ölçü montajcının verdiği değere göredir. Dış boru yanma havasını, iç boru atık gazı taşır.Bkz. Kombi bacası, Tesisat kılıfı
- Kolon
- Yükleri kirişten temele ileten düşey betonarme taşıyıcı eleman. Taşıyıcı olduğu için delme ya da kesme kararı statik proje ve inşaat mühendisinin onayıyla verilir. Kolonlarda delik açmak kesit kaybı yarattığı için çoğu durumda kaçınılır.Bkz. Kiriş, Statik proje, Donatı
- Kombi bacası
- Kombinin yanma gazlarını dışarı atan ve gerekirse yanma havasını dışarıdan alan boru sistemi. Dış duvardan geçişi için genellikle Ø 110–125 mm delik açılır. Baca çıkışının pencere ve komşu cephelere mesafesi montajcı tarafından teyit edilir.Bkz. Koaksiyel baca, Tesisat kılıfı
- Kuru karot
- Su kullanılmadan, vakumla toz toplanarak yapılan karot. Tuğla, gazbeton gibi yumuşak yüzeylerde ve suyun sakıncalı olduğu yerlerde uygulanır; sert betonarmede önerilmez. Kuru çalışmada toz, güçlü bir vakumla delik ağzından toplanır ve kesim aralıklı yapılır.Bkz. Sulu karot, Gazbeton, Tuğla dolgu
P
- Paspayı
- Donatı ile beton yüzeyi arasındaki koruyucu beton tabakasının kalınlığı. Donatıyı paslanmaya ve dış etkilere karşı korur; taramada yaklaşık değeri ölçülür. Paspayı ince ise donatı yüzeye yakındır ve uç delme sırasında hızla donatıya rastlar.Bkz. Donatı, Donatı tarama
- Perde beton
- Binanın yatay yüklere karşı rijitliğini sağlayan, genellikle asansör ve merdiven çevresinde bulunan kalın betonarme duvar. Yoğun donatılıdır; delme kararı mühendis onayına bağlıdır. Perde duvarlarda delik açmadan önce donatı taraması ayrıca önemlidir.Bkz. Kolon, Statik proje, Duvar testeresi
S
- Segment
- Elmas tozu ve metal bağlayıcıdan üretilen, karot ucunun ya da testere diskinin kenarına kaynaklanmış kesici parça. Aşındıkça yenilenmesi ya da ucun değiştirilmesi gerekir. Betonarme ve tuğla gibi malzemeye göre farklı sertlikte segmentler seçilir.Bkz. Elmas uç, Duvar testeresi
- Sehpa (kolon)
- Karot motorunu duvara ya da zemine sabitleyen ve ucu dik ilerleten taşıyıcı ayak. Ankrajla veya vakumla sabitlenir; sağlam durması deliğin düzgün çıkması için şarttır. Sabitleme zayıfsa uç sıkışır ve delik eğri çıkar.Bkz. Karot motoru, Karot
- Sızdırmazlık
- Boru, kılıf ya da baca çevresindeki boşluğun su, hava ve sesin geçmesini önleyecek şekilde dolgu ve mastikle kapatılması. Dış cephedeki deliklerde önemlidir. Boşluk uygun dolgu köpüğü, mastik ya da harçla kapatılır.Bkz. Su yalıtımı, Tesisat kılıfı
- Statik proje
- Binanın taşıyıcı sistemini ve donatı düzenini gösteren hesap ve çizimler bütünü. Kolon, kiriş ve perdede delme ya da kesme kararı bu projeye göre inşaat mühendisi onayıyla verilir.Bkz. Kolon, Kiriş, Perde beton
- Su toplama halkası
- Sulu karotta delik çevresine monte edilen, kesim suyunu ve çamuru toplayıp hortumla vakuma ileten aparat. Duvar ve tavan işlerinde göllenmeyi önler. Halka delik kenarına yapışır ve çamurlu suyun zemine akmasını büyük ölçüde engeller.Bkz. Sulu karot, Kuru karot
- Su yalıtımı
- Yapının su ve nemden korunması için uygulanan membran ya da sürme sistemler. Islak hacimlerde ve cephede delik açıldığında yalıtımın korunması ve onarılması gerekir. Delik sonrası ıslak hacimlerde yalıtım katmanı bozulursa su sızıntısı riski doğar.Bkz. Sızdırmazlık, Tesisat kılıfı
- Sulu karot
- Elmas ucun sürekli suyla soğutulduğu karot yöntemi. Su, ucu korur ve tozu çamura çevirir; betonarmede standart uygulamadır. Su ayrıca ucun ömrünü uzatır, kesimi hızlandırır ve havaya karışan ince tozu büyük ölçüde azaltır.Bkz. Kuru karot, Su toplama halkası
Ş
- Şaft
- Katlar boyunca tesisat ve havalandırma hatlarının geçtiği düşey boşluk. Yeni şaft açmak için döşemede karot ve gerekirse duvar testeresiyle kesim yapılır. Şaft açıklığı, yan yana karot ve gerekirse kesmeyle köşeli şekilde de oluşturulabilir.Bkz. Döşeme, Tesisat kılıfı, Davlumbaz
T
- Tesisat kılıfı
- Duvar ya da döşemeden geçen boru ya da kabloyu koruyan, genellikle plastik ya da çelik koruyucu boru. Doğalgaz girişlerinde Ø 50–80 mm delik ve kılıf kullanılır.Bkz. Sızdırmazlık, Kombi bacası, Şaft
- TS EN 12504-1
- Betonda karot numunesi alma, muayene ve basınç dayanımı için hazırlama kurallarını belirleyen standart. Numune çapının en büyük agrega boyutuna göre seçilmesi gibi şartlar içerir. Standarda uygun alınmayan numunelerin sonuçları güvenilir kabul edilmez.Bkz. Karot numunesi, Agrega, Karot deneyi (basınç dayanımı)
- Tuğla dolgu
- Betonarme çerçevenin arasında kalan, taşıyıcı olmayan tuğla duvar. Karot hızlı ilerler; delik açarken çevredeki kiriş ve kolona zarar verilmemesine dikkat edilir. İçi boşluklu tuğlada delik kenarında kırılma olmaması için uygun uç ve devir kullanılır.Bkz. Gazbeton, Briket, Kuru karot
Z
- Zemin kesme makinesi
- Döşeme, asfalt ve endüstriyel zeminde düz hat boyunca kesim yapan, yürüyen tip elmas diskli makine. Derz açmak ve şerit kesmek için kullanılır. Kesim derinliği zemin kalınlığına göre ayarlanır ve işlem su ile yapılır.Bkz. Derz, Dilatasyon derzi, Duvar testeresi
Ölçüyü gönderin, işi netleştirelim.
Delinecek ya da kesilecek yüzeyin fotoğrafını, yaklaşık ölçüsünü ve ilçeyi WhatsApp’tan iletin; yöntem, hazırlık ve fiyat için size dönüş yapalım.